آیا انقلابی در امور نظامی رخ داده است؟

ایده‌بازار: رشد سریع فناوری‌های پیشرفته، به‌ویژه فناوری اطلاعات و ارتباطات، باعث بروز تغییرات بنیادین در سبک و روش جنگ و دفاع کشورهای مختلف، به‌خصوص کشورهای پیشرفته‌ای همچون آمریکا، گردیده است. اگر متناسب با عمق، گستردگی و میزان ارادی‌بودن، تغییرات را در چهار سطح "بهبود"، "اصلاح"، "تحول" و "انقلاب" طبقه‌بندی نماییم، بسیاری از اندیشمندان معتقدند شاهد تغییراتی از نوع سطح چهارم (انقلاب) یا سطح سوم (تحول) در بخش‌های دفاعی کشورهای پیشرفته هستیم.

در این راستا، بسیاری از اندیشمندان به مطالعه تاریخ نظامی جهان پرداختند تا دریابند آیا در گذشته نیز جوامع بشری شاهد چنین رخدادهایی در حوزه مسایل نظامی بوده است یا خیر. این‌گونه مطالعات به تقسیم‌بندی تاریخ به عصرها، دوره‌ها و موج‌هایی منجر شده است که به دلیل ظهور یک ایده یا فناوری خاص، انقلابی در امور نظامی پدیدار شده و جهان وارد عصر جدیدی گردیده است (همانند سواره‌نظام، تیروکمان، باروت، تانک، بمب اتمی، هواپیما، موشک و امثالهم).

البته بسیاری از منتقدان نیز به این باور نرسیده‌اند که امروز، انقلابی در امور نظامی رخ داده است (همانند نمونه‌های تاریخی خود) و معتقد به ظهور تغییرات شگرف و انقلابی در امور نظامی نوین نیستند، بلکه صرفاً وضعیت فعلی را روند تکامل وضعیت گذشته می‌دانند. سلسله تغییرات نظامی رخ‌داده  عبارتند از: انقلاب فنی نظامی، انقلاب در امور نظامی، انقلاب نظامی. چنین انقلابی شامل تغییراتی بنیادین در ابزارهای جنگ، رفتار نظامی و ماهیت جنگ است.

انقلاب در امور نظامی، زیربنای جنگ‌های آینده است. جنگ‌هایی که شامل سیستم‌های فرماندهی و کنترل پیشرفته، حمله دقیق و دوربرد، عملیات مشترک، تمرکززدایی، سربازان دانش‌گر، جنگ سایبر و جنگ اطلاعاتی استراتژیک، جنگ غیرخطی، جنگ چهاربعدی، جنگ غیرکشنده (بدون تلفات)، جنگ روانی و جنگ روباتیک می‌شود. غالب‌ترین دیدگاه در این زمینه، رویکرد "سیستمی از سیستم‌ها" است که در ارتش آمریکا به طور کامل پیاده شده است. کشورهای مختلف، رویکردهای متفاوتی به این مفهوم داشته‌اند و از آن همچون چارچوبی برای برنامه‌ریزی تغییرات آینده و طرح‌های توسعه نظامی بهره می‌برند.

منبع:

محمدرضا میرزاامینی (اندیشگاه شریف )، "انقلاب در امور نظامی"، مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری، 1384

www.SharifThinkTank.com

English

صفحه اصلی

سیاسی - دفاعی

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت، متعلق به اندیشگاه شریف می باشد. 1385 هجری شمسی

جنگ چیزی نیست جز ادامه سیاست به روشی دیگر

-کلاوسویتز