چرا سازمانی مجازی نداشته باشید؟

ایده‌بازار: بعد از گذشت چنددهه از تولد سازمان‌هاي عمودي، شتاب‌گرفتن تغييرات جهاني در حوزه‌هاي مختلف زندگي جوامع همچون اقتصاد، فرهنگ، صنعت، علوم و فناوري باعث شد تا به مرور سازمان‌ها و شركت‌ها دريابند كه ديگر ساختارهاي سنتي پاسخگوي نيازهاي تغييريافته محيط‌هاي نوين نيست. فعاليت‌هاي دانشي همچون امور مطالعاتي، تحقيقاتي، دانشگاهي و مشاوره‌اي، اولين زادگاه رويكردهاي سازماني نوين بود. لزوم استفاده از افكار و تخصص‌هاي مختلف، به‌اشتراك‌گذاري دانش و تجربه، جلوگيري از دوباره‌كاري‌ها، افزايش بهره‌وري و ظهور كارهاي چندرشته‌اي و بين‌رشته‌اي باعث گرديد تا سبك‌هاي سازماني و مديريتي نوين متولد گردد و حتي دارپا ”اينترنت“ را جهت پيونددهي مراكز دانشگاهي و تحقيقاتي آمريكا در راستاي تحقق ايده‌هاي وزارت دفاع خلق نمايد.

به‌موازات روند تكامل اينترنت و فناوري اطلاعات و ارتباطات، سازمان‌ها نيز به مرور و متناسب با نيازهاي خود، از ساختارهاي عمودي به سمت ساختارهاي تخت حركت نمودند. ساختارهايي كه از انعطاف‌پذيري بالاتري برخودار بوده و بهتر از پتانسيل منابع انساني خود بهره‌مند مي‌شدند. در اين گونه سازمان‌ها كنترل و پاسخگويي كاهش يافته و جاي آن را اعتماد و همكاري مي‌گيرد. همچنان كه تجربيات جهاني نيز نشان مي‌دهد اين‌گونه ساختارها بيشتر در فضاهاي داراي رقابت شديد و بعضاً ناپايدار از كارآيي كافي برخوردار است و كاربرد چنداني در بسياري از فعاليت‌هاي دولتي و نظامي ندارد.

ورود به عصر اطلاعات و دانش و تكامل جوامع شبكه‌اي، باعث شد تا سبك نويني از سازمان‌ها متولد گردد: سازمان‌هاي مجازي. اين سازمان‌ها با كاهش فعاليت‌هاي غيرمحوري خود و واگذاري آنان به بنگاه‌هايي كه قادر به انجام بهتر و مقرون‌به‌صرفه‌تر آنان هستند، شبكه‌اي از همكاران را شكل داده و ضمن تمركز بر فعاليت اصلي خود، صرفاً به مديريت ارتباطات مي‌پردازند (سازمان‌هاي مجازي بعضاً مركز و دفتر ثابت نيز ندارند!). رويكرد شبكه‌مداري به‌طور جدي در فعاليت‌هاي دانش‌بنيان و فكري (مبتني بر توانمندي‌هاي فكري منابع انساني) كه نيازمند هم‌افزايي هستند مورد استقبال و استفاده گسترده قرار گرفته است. از جمله مزاياي سازمان‌هاي مجازي مي‌توان اين موارد را برشمرد:

· كوچك‌سازي و ناب‌سازي سازمان

· تمركز و تقويت شايستگي‌هاي محوري

· همكاري و مشاركت (به‌جاي رقابت)

· افزايش بهره‌وري

· امكان استفاده گسترده‌تر از نيروهاي نخبه و متخصص

· به‌اشتراك‌گذاري و بهره‌مندي از دانش و تجربه موجود

· افزايش نوآوري و خلاقيت

· انجام بهتر فعاليت‌هاي چندرشته‌اي و بين‌رشته‌اي

· كاهش هزينه‌هاي سازماندهي و مديريت

سازمان‌هاي مجازي ماهيتي شبكه‌اي دارند و از منابع فكري و غيرفكري، و توانمندي‌هاي مختلف موجود، به‌گونه‌اي هم‌افزا بهره‌مند شده در عين اينكه استقلال بخش‌هاي همكار به طور كامل حفظ مي‌گردد. به‌علاوه قانون‌ "مت‌كالف" مي‌گويد كه‌ ارزش‌ِ افزودنِ‌ يك‌" گره" به‌ يك‌ شبكه، با بزرگ‌ترشدن‌ شبكه‌ به‌گونه‌اي‌ تصاعدي‌ افزايش‌ مي‌يابد. بنابراين به مرور و با رشد شبكه‌ها، توانمندي و ارزش آنان به‌گونه‌اي تصاعدي افزايش مي‌يابد.

اگرچه بعضي سازمان‌هاي مجازي (همچون بعضي انجمن‌ها، گروه‌ها يا تشكل‌ها) داراي بخش مركزي نيستند اما معمولاً اگر ماموريت مشخصي (براي تحقق و پاسخگويي) وجود داشته باشد، يك بخش مركزي (ستاد و صف) كوچك نيز تشكيل وجود دارد كه متمركز بر فعاليت اصلي سازمان يا شركت است.

منبع:

محمدرضا میرزاامینی، علی‌حسین صالحی‌اصل، "شبکه‌ای‌سازی کانون‌های تفکر: ضرورت و راهکار"، فصل‌نامه راهبرد دفاعی، 1384

www.SharifThinkTank.com

English

صفحه اصلی

مدیریت - سازمان

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت، متعلق به اندیشگاه شریف می باشد. 1385 هجری شمسی

مدیران امروز، با سازمان هایی سروکار دارند، که هیچ شباهتی به سازمان های گذشته ندارند

-پیتر دراکر