چگونه می‌توان به هوشمندی استراتژیک در سیاست‌گذاری دست یافت؟

ایده‌بازار: تغییروتحولات گسترده رخ‌داده در سطح جهان و افزایش رقابت‌های اقتصادی بین کشورها جهت افزایش نوآوری‌ها و حرکت به سمت اقتصادی دانش‌بنیان باعث شده است تا دولت‌ها ملزم به اتخاذ تصمیمات و سیاست‌های آینده‌نگرانه‌ای باشند. قطعاً اندیشگاه‌ها نقشی اساسی در زمینه‌ی هوشمندی دولت بازی می‌کنند.

به طور خلاصه، هوشمندي استراتژيك در سياست‌گذاري را مي‌توان اين‌گونه تعريف نمود: ”مجموعه‌اي از اعمال جستجو، پردازش، اشاعه و حفاظت از اطلاعات، با هدف ارايه آن‌ها به فرد مناسب در زمان مناسب جهت اتخاذ تصميم درست“.

در این راستا، دولت باید در زمینه‌های مختلف بکوشد با تحلیل درست شرایط و به کمک مطالعات آینده‌پژوهی، تصمیماتی بهینه و آینده‌نگرانه اتخاذ نماید. در این‌جا صرفاً براساس تجربه اروپا در حوزه علوم و فناوری، به چند روش و ابزار خاص همچون پيش‌بيني فناوري، ارزيابي فناوري و آينده‌نگاري فناوري اشاره می‌کنیم که امکان دستیابی به هوشمندی استراتژیک در سیاست‌گذاری را فراهم می‌‌نمایند (قابل تعمیم به دیگر حوزه‌ها).

به همين جهت، انواع هوشمندي استراتژيك را مي‌توان اين‌گونه برشمرد (قطعاً از ترکیب آن‌ها می‌توان به نتایجی بهتر دست یافت):

· پيش‌بيني فناوري، به پايش مستمر پيشرفت‌هاي فناورانه و شرايط آنان مي‌پردازد تا بتوان كاربردهاي آينده آنان را به‌موقع شناسايي نمود و پتانسيل‌هاي آن‌ها را ارزيابي نمود. پيش‌بيني فناوري، يك فرآيند سه‌مرحله‌اي است (شناسايي، اعتبارسنجي، انتقال اطلاعات و پياده‌سازي) كه تصميم‌گيرندگان را در يك چارچوب فناورانه منسجم ياري مي‌دهد. در اين امر، پيشرفت‌هاي گسترده فناوري و ابعاد اجتماعي-اقتصادي آن در نظر گرفته مي‌شود، اما زياد به تحليل جزئيات ‌پرداخته نمي‌شود.

· نتايج ارزيابي فناوري، از طريق تحليل پتانسيل‌هاي اجتماعي، اقتصادي و زيست‌محيطي پيشرفت‌هاي علمي و فناورانه نوين، به تصميم‌گيري‌‌ها در حوزه فناوري ياري مي‌رساند. اين امر، شامل تاثيرات و شرايط ساختاري آنان است. غالباً اين كار برمبناي تجربيات پايش فناوري گذشته انجام مي‌شود. به كمك ارزيابي فناوري، مي‌توان به گزينه‌هايي براي بهره‌برداري بهتر از فرصت‌هاي ناشي از فناوري‌هاي نوين دست يافت. ارزيابي فناوري، يا بر يك فناوري خاص متمركز مي‌گردد (فناوري‌مبنا) يا اينكه بر مسايل اجتماعي ناشي از بكارگيري يك فناوري متمركز مي‌شود (مساله‌مبنا).

· آينده‌نگاري فناوري، بر مفهومي فوق‌العاده گسترده‌تر استوار است، به‌طوريكه در راستاي بررسي ابعاد اجتماعي، اقتصادي و زيست‌محيطي فناوري‌هاي جديد، به گستره وسيعي از مقولات و ذي‌نفعان مي‌‌پردازد. فرآيند آن، فوق‌العاده تعاملي و باز است و ماهيتي پايين-به-بالا دارد تا بتوان خط‌شكني‌ها را شناسايي كرده و به فرضياتي دست يافت كه ما را در تعيين و تدوين استراتژي ياري دهد. بارها از آينده‌نگاري فناوري در پشتيباني از تصميم‌گيري‌هاي سياستي در سطوح ملي و فراملي استفاده شده است.

منبع:

الکساندر توبکه و همکاران، "هوشمندی استراتژیک در سیاست‌گذاری"، برگردان: محمدرضا میرزاامینی و همکاران (اندیشگاه شریف)، مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری، 1384

www.SharifThinkTank.com

English

صفحه اصلی

مدیریت - سازمان

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت، متعلق به اندیشگاه شریف می باشد. 1385 هجری شمسی

اگر همه چیز مهم باشد، پس بدان که هیچ چیز مهم نیست

-پاتریک لنچیونی